Het zal veel ouders zijn opgevallen dat de Cito-score wordt weergegeven in de Romeinse cijfers van I tot en met V. Dat gebeurt ook binnen het leerlingvolgsysteem van Cito. Als leerlingen een Cito-toets aan het begin, in het midden of aan het einde van het jaar maken, krijgen zij daar een score voor. Hoe zit het nu met die scores? Waarom gaat een kind met veel I-scores toch niet naar het vwo? Op die vraag geven we in dit artikel antwoord.

 

De Cito-scores

Over het algemeen gelden de volgende richtlijnen voor Cito-scores. Deze horen bij het percentiel dat een kind kan scoren op de Cito-toets. Dat percentiel ligt tussen de 500 en de 550.

540 – 550 = I = vwo

530 – 540 = II = havo

520 – 530 = III = vmbo tl

510 – 520 = IV = vmbo kbl

500 – 510 = V = vmbo bbl

Zoals je ziet komt het percentiel tussen de 540 en de 550 overeen met een overwegende I-score. Dit zijn de vwo-leerlingen. Kinderen met een percentiel van 534 zullen uitstromen in de havo.

Deze scores kloppen niet overal en in alle regio’s. Per jaar wordt de grens aangescherpt, aangepast en opnieuw bekeken naar de nieuwe toetsscores. Maar algemeen gezien gelden deze scores.

 

Verschillende toetsen

Hoe kan het dan dat een kind met veel I-tjes en een enkel II-tje op zijn rapport, toch naar een havo-klas gaat? Dat heeft te maken met de vakken waarop gescoord wordt. Zeker wanneer de toetsen van het leerlingvolgsysteem met ouders gedeeld worden, bestaat de kans dat ouders een verkeerd beeld vormen van het niveau van hun kind. Veel I-tjes is toch vwo? Over het algemeen is dat zeker het geval, maar niet als een kind lager scoort voor rekenen. Een II en af en toe een III voor rekenen leidt al tot een havo-advies. Als de andere scores dan I zijn, blijft het advies staan, omdat rekenen heel zwaar meetelt.

Ook het vak begrijpend lezen is erg belangrijk. Een kind kan heel goed zijn in rekenen en spelling en voor die vakken I’s en II’s scoren, maar toch een vmbo-tl advies krijgen als het voor begrijpend lezen een III of een IV scoort.

 

Hoelang blijven toetsen geldig?

De vraag is natuurlijk hoe lang toetsen geldig blijven. Het advies wordt gebaseerd op de toetsen in het leerlingvolgsysteem vanaf groep 6. Als er dan regelmatig een II viel, wordt de II wel als gemiddelde gezien. Uiteraard weegt een II in groep 8 zwaarder mee in het advies dan een II die in groep 6 werd gescoord.

De Cito-toets zelf telt nog niet mee, want die wordt pas later uitgevoerd. De Entreetoets van groep 7 kan wel meespelen en dus een belangrijke rol spelen in het advies. Het is maar net of de school daarvoor gekozen heeft.

 

Conclusie

De Cito-scores komen overeen met niveaus voor het voortgezet onderwijs. Het is niet zo dat een kind met steevast I-scores altijd naar het vwo gaat. Het ene vak weegt nu eenmaal zwaarder dan het andere vak. Een I-score voor rekenen zal doorslaggevender zijn dan een I-score voor spelling.

De Cito-toets wordt afgenomen in april. Het schooladvies wordt doorgaans gegeven in januari of februari. Kinderen dienen voor het voortgezet onderwijs doorgaans te zijn ingeschreven in maart. Hoe zit het dan als mijn kind hoger scoort op de Cito-toets dan het aan schooladvies heeft gekregen?

Een goede vraag, die veel ouders zich stellen. Hoe zit dat nu precies?

 

Schooladvies

In de eerste plaats is het belangrijk om te weten dat het schooladvies van de basisschool doorgaans leidend is. Als de leerkracht, vaak in overleg met de directeur en de intern begeleider, een leerling een advies geeft, is het dat advies.

Ouders kunnen hun punten aandragen om het advies hoger of lager te laten zijn, maar de school is doorslaggevend. Met dat advies gaan ouders en kinderen langs de deuren van de middelbare scholen en kiezen een school uit waarop het kind uiteindelijk wordt ingeschreven.

In maart is dat pleit beslecht, want dan moeten in veel regio’s de kinderen zijn ingeschreven.

 

Cito-toets in april

Maar dan is er de Cito-toets, die pas in april wordt afgenomen. Dan hebben de meeste kinderen al bericht van de school dat hun inschrijving is ontvangen. Wat heeft de Cito-toets dan nog te doen?

Precies hetgeen waar ouders vragen over hebben: een bevestiging geven van het schooladvies.

In 99% van de gevallen zal een kind dat havo-advies gekregen heeft, ook een Cito-score van havo halen. Een kind dat kbl heeft gekregen, zal ook dat op de Cito-toets laten zien.

Maar in 1% van de gevallen (en sinds vorig jaar zelfs meer) loopt het advies niet in lijn met de Cito-score. Het gebeurde vaker dat kinderen ineens (veel) hoger scorden dan het schooladvies dat door de leerkracht was gegeven.

Wat dan?

 

Bijstellen

Het advies van de school kan worden bijgesteld als er zwaarwegende motieven zijn. Zo’n motief is het hoger uitvallen van de Cito-score. Immers, een kind dat kbl-advies heeft gekregen, maar laat zien dat hij havo aan kan, zit toch verkeerd.

Als dit aangetoond kan worden en de school werkt mee, kan het advies bijgesteld worden. Dat geldt ook voor op de middelbare school. Daar worden per leerjaar zelfs twee plekken vrijgehouden voor kinderen die toch moeten wisselen vanwege hun Cito-score.

Het bijstellen gebeurt niet altijd, maar wel in de extreme gevallen zoals hierboven beschreven. Als er altijd al twijfel was over tl of havo, kan een hoger uitgevallen Cito-score wel doorslaggevend zijn. Dit is wel iets wat je het beste al op het adviesgesprek in de week kan leggen, omdat de leerkracht je dan ook daarover kan informeren en het voor je bij kan houden. Let wel: dit werkt alleen naar boven en niet naar beneden. Een havo-advies zal niet ontkracht worden door een kbl-score.

 

Conclusie

Een hogere score op de Cito-toets dan het advies dat de basisschool gegeven heeft, kan reden zijn om het schooladvies aan te passen. Dit moet met goede redenen gebeuren. Iedere middelbare school houdt doorgaans plaatsen vrij voor kinderen die om deze reden toch nog moeten wisselen.

Wie bekend is met de Cito-toets weet dat er sinds een paar jaar twee versies zijn: de niveau-versie en de basisversie. Wat hebben die twee niveaus te maken met het schooladvies? En waarom zijn ze er? In dit artikel leggen we uit welke twee niveaus er zijn voor de Cito-toets.

 

Schooladviezen

De schooladviezen worden gegeven in januari. De Cito-toets wordt in april gegeven. Om kinderen te ontlasten worden er twee versies van de toets uitgegeven. De niveau-versie is voor kinderen die een advies hebben gekregen onder vmbo-tl, dus vmbo-bbl of vmbo-kbl. De basistoets is voor kinderen met een vmbo-tl advies of hoger (havo en vwo).

De reden is dat de vraagstelling van Cito net iets anders is. Kinderen met een lager advies kunnen de toets beter maken als ze een toets op niveau maken.

 

Geen gevolgen voor de Cito-score

Er zijn dus twee verschillende toetsen voorhanden. Betekent dat dan automatisch dat de Cito-score anders kan uitvallen? Dat is niet aan de orde. Een kind dat op niveau de toets maakt, komt gewoon makkelijker tot antwoorden, omdat de vraagstelling op niveau is.

Het is ook niet zo dat een kind met een kbl-advies waarover nog twijfel was voor het tl, nu muurvast zit in het kbl. Het kan namelijk zo zijn dat een kind juist door het niveauboekje, de toets een stuk beter maakt en toch tl laat zien. Als er al discussie over was, kan het aanleiding zijn om het advies bij te stellen.

 

Cito-score

Op het scoreblad van de Cito-toets wordt geen onderscheid gemaakt tussen de boekjes basis en niveau. Het is dus niet zo dat een kind dat de ene toets maakt, hoger had kunnen scoren op de andere toets.

 

Inhoud

De inhoud van de basistoets en de niveautoets is gewoon gelijk. Vaak zijn het dezelfde vragen, die net in een andere volgorde worden gesteld, zodat kinderen al opgewarmd zijn. Ook kan het zijn dat bepaalde moeilijke woorden of begrippen beter zijn uitgelegd of zijn vervangen. Maar het is niet zo dat er twee totaal verschillende Cito-toetsen worden afgenomen.

De antwoorden hoeven echter niet overeen te komen met de basistoets. Dus waar de basistoets op vraag 12 als antwoord C heeft, kan de niveautoets het antwoord B hebben.

 

Conclusie

De basistoets en de niveautoets maken het mogelijk om gerichter te toetsen. Kinderen met een advies lager dan vmbo-tl zullen de niveautoets maken en kinderen met een advies van vmbo-tl en hoger maken de basistoets. Op die manier komen de teksten en sommen beter over en kunnen kinderen het beste uit de Cito-toets halen.

Het maken van een niveautoets of een basistoets zegt echter helemaal niks over de uiteindelijke Cito-score en heeft ook geen invloed op het eventueel aanpassen en bijstellen van het eerder gegeven schooladvies.

De Cito-score is voor veel ouders een vraagstuk. Nadat kinderen in groep 8 in april de Cito-toets hebben gemaakt, gedurende drie ochtenden, komt vaak in mei de Cito-score binnen. De meeste scholen houden een van de toetsscores zelf en geven de andere toetsscore mee naar huis. Vaak in een gesloten envelop, vanwege privacy.

Maar dan komt het lezen van deze score. Je krijgt een formulier onder ogen met allerlei cijfertjes, percentages en grafieken. Hoe lees je nu de Cito-score? De belangrijkste punten zetten we voor je op een rijtje.

 

Het scoreformulier

Het scoreformulier heeft de neiging om er ieder jaar weer iets anders uit te zien. Maar een aantal zaken blijft over het algemeen gelijk. Zo is er altijd een kopje dat Standaardscore heet. Hierin staat de uitslag van de Cito-toets, een waarde die ligt tussen de 500 en de 550.

Dan is er ook een overzicht van aantal opgaven en aantal goed. Bijvoorbeeld bij taal, als er 100 opgaven zijn, kan een kind er maximaal 100 goed hebben.

Deze percentages voor aantal goed ten opzichte van aantal opgaven worden per vak doorberekend en komen dus tot die standaardscore. Dit is de Cito-score.

 

Niveaus in het voortgezet onderwijs

Op het scoreformulier wordt ook een indicatie gegeven van het voortgezet onderwijs. Dat gebeurt door aan te geven hoeveel kinderen er met eenzelfde score voor een bepaald type onderwijs hebben gekozen.

Staat er achter bijvoorbeeld het niveau havo een percentage van 28%, dan betekent dit dat 28% van de scholieren hoger scoorde en de resterende 72% lager. Dat klopt, want vwo staat op 1% en betekent dus dat 1% hoger of gelijk scoorde en 99% lager.

Deze score leidt vaak tot verwarring onder ouders, want het schooladvies ligt in veel gevallen lager dan de uitstroom volgens Cito.

 

Verwarring om de Cito-score

De verwarring om de Cito-score is eenvoudig te verklaren. De Cito-toets bepaalt vaak niet alleen waar kinderen op uitstromen. Dat is een samenhang van meerdere factoren. De leerkracht meet ook andere toetsen, binnen het leerlingvolgsysteem en de methodetoetsen, mee in zijn advies en kijkt streng naar de werkhouding. Als een kind wel havo-niveau scoort, maar geen huiswerk maakt en altijd zijn spullen vergeet, heeft het kind weinig te zoeken in een havo-klas.

Vaak is dat niet een heel sterk argument om een kind de havo te ontzeggen, maar het kan wel meespelen als er getwijfeld wordt.

 

Conclusie

De Cito-score gaat gepaard aan veel hoofdbrekens. Ieder jaar zijn er veel ouders die geen idee hebben wat ze met de Cito-toets aan moeten en hoe ze de score moeten interpreteren. Het belangrijkste is dus de Standaardscore, die in feite de Cito-score is. Afhankelijk van die Cito-score kunnen ouders en leerkrachten bepalen of het gegeven advies eerder in het jaar, het best passend is bij het onderwijs.

De Cito-toets is de bekendste Eindtoets die in groep 8 afgenomen wordt. Aan het einde van het schooljaar maken leerlingen in groep 8 de Cito-toets. Deze duurt drie ochtenden. Nadien wordt de toets opgestuurd naar het Cito (Centraal Instituut voor Toetsing in het Onderwijs) en nagekeken. De scores volgen een week of drie later.

 

Vakken op de Cito-toets

Op de Cito-toets is ruimschoots aandacht voor de vakken rekenen, taal en studievaardigheden. Sinds 2015 valt studievaardigheden onder rekenen en taal. De deelvakken die aan bod komen zijn bij rekenen: rekenen met breuken, procenten en kommagetallen, rekenen met maten en gewichten, tijd en geld, rekenen met grote getallen, hoofdrekenen, cijferen, vermenigvuldigen en delen. Binnen het domein taal wordt er getoetst op schrijfvaardigheden, begrijpend lezen, woordenschat, spelling en grammatica.

De toets wordt drie ochtenden uitgevoerd. De kinderen krijgen dan afwisselend de genoemde vakken.

 

Meerkeuze

De vragen die de Cito-toets stelt zijn meerkeuzevragen. Kinderen moeten kiezen voor antwoord A, B, C of D en het bijhorende hokje inkleuren met een HB-potlood. Dit vraagt soms wel wat aandacht van de leerlingen en de meeste scholen oefenen dan ook van tevoren de proef Cito of een voorbereiding vanuit het Cito zelf.

De meerkeuzevragen zijn altijd vier opties en altijd is er maar één antwoord goed. Eén keer is er een uitzondering geweest, omdat twee antwoorden heel erg op elkaar leken. Toen zijn zowel antwoord B als D goed gerekend.

 

Cito-score

De Cito-score komt drie weken na de toets. De score zal variëren van 500 tot 550. In het algemeen geldt dat hoe hoger de score, hoe hoger het schooladvies zal zijn. Echter, het schooladvies is al gegeven. De Cito-score is nu een bevestiging op die score. Wanneer de Cito hoger uitvalt dan het schooladvies, kan het schooladvies in heroverweging worden genomen. Dat betekent dat een kind met tl-advies en een havo-score op de Cito-toets, alsnog een havo-advies kan krijgen, als de school akkoord gaat.

Dit is een gesprek dat tussen school en ouders plaatsvindt. Andere belangrijke factoren die hierbij een rol kunnen spelen zijn: werkhouding, toetsscores in het leerlingvolgsysteem en scores op methodetoetsen.

 

Cito-toetsen en het voortgezet onderwijs

De Cito-score is wel belangrijk voor het voortgezet onderwijs. Het is de laatste score die tussen de basisschool en de middelbare school wordt gedeeld en dus de startsituatie van een kind op het voortgezet onderwijs.

Wanneer er twijfels zijn, kan een middelbare school een eigen Cito-toets afnemen. Dit gebeurt echter niet vaak.

 

Cito-toets oefenen

Een goede score op de Cito-toets is voor veel kinderen en ouders belangrijk. Het is dan ook logisch dat zij van tevoren willen oefenen. De Cito-toets oefenen biedt het voordeel dat kinderen bekend raken met de wijze van vraagstelling op de toets en ook dat zij de vaardigheden die vereist zijn, nog eens herhalen.

Het oefenen van de Cito-toets kan tegenwoordig heel snel en eenvoudig met tal van oefenboeken en websites die zich hiervoor lenen. Een goede oefening voor de Cito-toets is een oefening waarbij je het materiaal gebruikt dat de Cito-toets nabootst. Oefen één tot twee toetsen per dag en je zal een prima voorbereiding op de Cito Eindtoets in groep 8 hebben.

 

Conclusie

Cito-toetsen spelen een belangrijke rol in groep 8. Ze sluiten vaak aan op het schooladvies en kunnen het schooladvies zelfs verhogen. Je hebt toetsen voor rekenen en taal, verdeeld over subvakken. De toets duurt drie ochtenden, vindt in april plaats. Na drie weken krijg je de uitslag. Oefenen voor de Cito-toets kan helpen om je voor te bereiden en de toets beter te maken.